SGGW na forum rektorskim podczas COP31
Jaką rolę powinny odgrywać uczelnie w przeciwdziałaniu zmianom klimatu? W jaki sposób międzynarodowa współpraca akademicka może przekładać się na konkretne działania i wymierne rezultaty? W dyskusji o tych zagadnieniach reprezentowała nas dr hab. Marta Mendel prorektor ds. umiędzynarodowienia SGGW, podczas COP31 | Ankara University Joint Rectors’ Forum.
31st Conference of the Parties – doroczny szczyt klimatyczny ONZ
COP31 (31st Conference of the Parties) to doroczny szczyt klimatyczny ONZ, organizowany w ramach Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC). W 2026 roku odbywa się w dniach 9–20 listopada w Antalyi w Turcji. Uczestniczą w nim przedstawiciele państw, organizacji międzynarodowych, nauki, biznesu i społeczeństwa obywatelskiego, dyskutując o ograniczaniu emisji, adaptacji do zmian klimatu i finansowaniu działań klimatycznych.
Dla SGGW udział w debacie COP31 to możliwość prezentowania dorobku naukowego, rozwijania międzynarodowej współpracy i poszukiwania rozwiązań w obszarach związanych z profilem uczelni, takich jak rolnictwo, bezpieczeństwo żywnościowe, ochrona bioróżnorodności, gospodarka wodna i leśnictwo. To także okazja do podkreślenia roli uczelni przyrodniczych w łączeniu badań naukowych z praktyką oraz przygotowywaniu specjalistów do wyzwań związanych ze zmianami klimatu.
COP31 | Ankara University Joint Rectors’ Forum
Dr hab. Marta Mendel wzięła udział w panelu dyskusyjnym pt. „Integrating Climate Policies into Higher Education and Shaping the Future of Education” (Włączanie polityki klimatycznej do szkolnictwa wyższego i kształtowanie przyszłości edukacji).
W swoim wystąpieniu zwróciła uwagę na odpowiedzialność uczelni za kształtowanie odpowiedzi na globalne wyzwania klimatyczne. Uczelnie mogą pełnić funkcję pomostu między globalną wiedzą naukową a działaniami podejmowanymi na poziomie lokalnym.
„Uczelnie nie powinny być jedynie obserwatorami globalnej transformacji klimatycznej, lecz jej aktywnymi współtwórcami. Potrzebujemy zmiany podejścia do współpracy międzynarodowej – odejścia od samej wymiany wiedzy na rzecz wspólnej odpowiedzialności, uczenia się instytucjonalnego i wdrażania rozwiązań przynoszących wymierne efekty. O sukcesie naszych partnerstw powinny świadczyć nie liczba zrealizowanych projektów czy zaprezentowanych dobrych praktyk, lecz rzeczywiste zmiany, jakie dzięki nim zachodzą w uczelniach i ich otoczeniu” – podkreśliła dr hab. Marta Mendel, prof. SGGW.
Międzynarodowa współpraca na rzecz klimatu
Jednym z głównych tematów wystąpienia była potrzeba zmiany modelu międzynarodowej współpracy akademickiej. Partnerstwa uczelni powinny wykraczać poza wymianę studentów, pracowników i doświadczeń. Ważne jest wypracowywanie rozwiązań, budowanie potencjału instytucjonalnego i podejmowanie działań, których rezultaty można ocenić.
Z perspektywy SGGW szczególne znaczenie ma współpraca w ramach międzynarodowych sieci akademickich, takich jak European Bioeconomy University (EBU), Euroleague for Life Sciences (ELLS) oraz Association for European Life Science Universities (ICA).
Partnerstwa te umożliwiają korzystanie z doświadczeń uczelni funkcjonujących w różnych warunkach geograficznych, gospodarczych i społecznych. Wymiana dobrych praktyk może dotyczyć m.in. uwzględniania zagadnień klimatycznych w programach kształcenia, zarządzania kampusami, współpracy z interesariuszami czy rozwoju rolnictwa odpornego na zmiany klimatu.
Jako uczelnia przyrodnicza SGGW prowadzi działalność naukową dotyczącą m.in. zależności między zmianami klimatu, rolnictwem, bezpieczeństwem żywnościowym, bioróżnorodnością, gospodarką wodną, zdrowiem ludzi i zwierząt oraz rozwojem obszarów wiejskich.
Gospodarstwa doświadczalne, leśne zakłady badawcze i pozostała infrastruktura naukowa naszej uczelni stwarzają możliwości testowania rozwiązań w rzeczywistych warunkach. Współpraca międzynarodowa pozwalałaby rozwijać te działania poprzez wspólne badania i porównywanie rezultatów uzyskiwanych w różnych warunkach klimatycznych i społeczno-gospodarczych.
Klimat w programach kształcenia i współpracy z otoczeniem
Dr hab. Marta Mendel, prof. SGGW zwróciła również uwagę na potrzebę uwzględniania zagadnień klimatycznych w kształceniu na wszystkich kierunkach studiów. Wiedza o klimacie, myślenie systemowe, współpraca interdyscyplinarna, umiejętność adaptacji i odpowiedzialne przywództwo powinny stanowić element przygotowania absolwentów do funkcjonowania w świecie podlegającym dynamicznym zmianom.
Równie ważne jest zaangażowanie uczelni w działania na rzecz społeczeństwa. W przypadku uczelni przyrodniczych oznacza ono współpracę m.in. z rolnikami, producentami żywności, przedsiębiorstwami, administracją publiczną i społecznościami lokalnymi. Dzięki temu wiedza naukowa może być wykorzystywana do poprawy bezpieczeństwa żywnościowego, ochrony zasobów naturalnych, rozwoju biogospodarki i zwiększania odporności lokalnych społeczności.
Od deklaracji do mierzalnych rezultatów
Do wyzwań we międzynarodowej współpracy, obok tradycyjnych wskaźników mierzenia rezultatu, takich jak emisja gazów cieplarnianych, efektywność energetyczna czy zużycie zasobów, należy uwzględniać zmiany w strategiach i politykach uczelni, modyfikacje programów kształcenia, rozwój kompetencji studentów oraz wdrażanie dobrych praktyk przez partnerów.
Jedną z propozycji przedstawionych podczas forum było powołanie International University Climate Learning and Action Network – międzynarodowej sieci uczelni służącej wymianie doświadczeń i wspólnemu wdrażaniu rozwiązań na rzecz klimatu.
W ramach takiej inicjatywy uczelnie mogłyby diagnozować swoje potrzeby i możliwości, identyfikować sprawdzone praktyki, a następnie wybierać rozwiązania stosowane przez partnerów, dostosowywać je do własnych warunków i testować ich wdrożenie. Współpraca obejmowałaby również wizyty studyjne, wymiany pracowników, mentoring instytucjonalny, warsztaty oraz wspólne przedsięwzięcia badawcze.
W tym kontekście dr hab. Marta Mendel wskazała na możliwość wykorzystania dorocznej konferencji ELLS, której gospodarzem będzie SGGW we wrześniu 2027 roku. Szczególna uwaga zostanie poświęcona stacjom doświadczalnym uczelni przyrodniczych. Wydarzenie może stać się przestrzenią do prezentacji infrastruktury badawczej, wymiany doświadczeń i rozwijania wspólnych inicjatyw związanych z wyzwaniami klimatycznymi.
Nauka i polityka wobec globalnych wyzwań
Poprzez udział naszej uczelni w COP31 podkreśliliśmy znaczenie obecności środowiska akademickiego w międzynarodowej debacie klimatycznej. Nauka dostarcza wiedzy i dowodów niezbędnych do podejmowania decyzji politycznych, gospodarczych i społecznych. Uczelnie mają natomiast możliwość przekładania wyników badań na rozwiązania praktyczne, kształtowania postaw społecznych i przygotowywania przyszłych pokoleń do odpowiedzialnego reagowania na wyzwania związane ze zmianami klimatu.
Jak podkreśliła dr hab. Marta Mendel, międzynarodowa współpraca powinna opierać się na prostych i elastycznych zasadach zarządzania, zaangażowaniu wszystkich partnerów, przejrzystym raportowaniu oraz wspólnej odpowiedzialności za osiągane rezultaty.
Zmiana klimatu nie zna granic. Dlatego również współpraca naukowa, ambicje akademickie i odpowiedzialność uczelni za przeciwdziałanie jej skutkom powinny mieć wymiar międzynarodowy.


