Naukowcy zaprojektują napój zapobiegający otyłości

Projekt 4Sir2

Projekt o nazwie 4Sir2 Smoothy: Building a Healthy Drink Ecosystem to Prevent Childhood Obesity, co można przetłumaczyć jako: Budowanie ekosystemu zdrowych napojów w celu zapobiegania otyłości wśród dzieci, to pionierski projekt w zakresie łańcucha prozdrowotnych produktów i innowacyjnych procesów w obszarach rozwoju: technologicznym, biznesowym, społecznym i prośrodowiskowym. Uważamy, że rozwiązania 4Sir2 przesuną obecne granice technologiczne, wprowadzając innowacje związane z wykorzystaniem produktów ubocznych tj. wytłoków winogronowych do ekstrakcji wysokiej jakości związków bioaktywnych, przekształcając wyzwania ekonomiczne i środowiskowe w szanse, co pomoże w walce z narastającym problemem otyłości.

W ramach projektu 4Sir2 zostanie zaprojektowany i wytworzony nowatorski napój funkcjonalny – smoothie 4Sir2 – mający na celu zapobieganie otyłości u dzieci oraz nastąpi wdrożenie zrównoważonych procesów w przemyśle przetwórstwa winogron w całej Unii Europejskiej i poza nią. Nowy, funkcjonalny smoothie 4Sir2 będzie wpływał na aktywację ekspresji genów odpowiedzialnych za syntezę białek sirtuin, łagodząc w ten sposób rozwój otyłości.

Projekt 4Sir2 został uruchomiony we wrześniu 2025 r. i jest na wstępnym etapie realizacji. Postępy prac można śledzić na dedykowanej stronie internetowej: 4sir2 [EN] (Link prowadzi do strony w języku angielskim i otwiera się w nowym oknie)

Zespół projektowy

W skład zespołu projektowego 4Sir2 wchodzi 16 partnerów z 9 krajów Europy reprezentujących: środowisko akademickie, przemysł, organizacje badawcze oraz „organizacje parasolowe” rolników i producentów.

Koordynatorem projektu jest: dr Ewa Kochańska, reprezentująca Research and Innovation Centre, Pro-Akademia, Polska

Pozostali partnerzy to:

1. Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Polska
2. Latvijas Valsts Koksnes Kimijas Instituts, Litwa
3. Avipe-Associacao de Viticultores Do Concelho de Palmela, Portugalia
4. Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków, Polska
5. Lukasiewicz Research Network-New Chemical Syntheses Institute, Polska
6. Universitaet Hohenheim, Niemcy
7. Celabor SCRL, Belgia
8. Institute for Maternal Health Centre of Poland, Polska
9. Tymbark-MWS Sp. z o.o. Tymbark, Polska
10. Intreprinderea Mixta Vinaria Purcari srl, Mołdawia
11. Better Organizations LTD, Wielka Brytania
12. Centrum Prawa Żywnościowego i Produktowego, Polska
13. Veltha, Belgia
14. Universita Degli Studi Della Tuscia, Włochy
15. University of Western Macedonia, Grecja

Zespół SGGW będzie odpowiedzialny za badania in vitro związane z działaniem prozdrowotnym trans-resweratrolu, zastosowanego do prozdrowotnego napoju. Zostanie oceniona biodostępność, właściwości antyoksydacyjne, poziom wybranych cytokin prozapalnych i działanie cytoprotekcyjne składników bioaktywnych, a także wpływ na mikrobiom nastolatków i młodych dorosłych w modelu dynamicznym SHIME oraz w badaniach in vivo.

Prozdrowotny napój i profilaktyka otyłości

Tak zwany „zdrowy napój” to nic innego jak innowacyjny produkt żywnościowy, który poza zapewnieniem podstawowych potrzeb odżywczych, związanych z dostarczeniem składników pokarmowych organizmowi, wykazuje funkcje dodatkowe, na przykład poprawy zdrowia.

Celem projektu 4Sir2 jest opracowanie innowacyjnego napoju typu „bubble smoothie” zawierającego prozdrowotne składniki pochodzące z winogron (głównie trans-resweratrol).

Innowacyjny, funkcjonalny koktajl 4Sir2 zostanie zaprojektowany w celu modulacji ekspresji genów związanych z białkami sirtuinowymi, oferując tym samym potencjalną strategię profilaktyki otyłości.

Projekt 4Sir2 dotyczy problemu otyłości dzieci, nie tylko w Polsce, ale w całej Europie i na świece. Nadrzędne cele projektu, zarówno z perspektywy społecznej, jak i zdrowotnej, to po pierwsze, proaktywne zapobieganie powstawaniu i utrzymywaniu się otyłości poprzez promowanie zdrowych nawyków żywieniowych we wczesnym okresie życia poprzez spożywanie prozdrowotnych produktów. Po drugie, kierując swoją ofertę do młodzieży i młodych dorosłych, projekt dąży do wywarcia pozytywnego wpływu na zachowania żywieniowe całych rodzin.

Problem otyłości wśród dzieci i młodzieży

Otyłość wśród dzieci i młodzieży w Europie jest narastającym problemem. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wskaźnik otyłości wzrósł z 4% do 18% w ciągu ostatnich czterech dekad.

Według Światowej Federacji ds. Otyłości – World Obesity Federation prognozy dla dzieci i młodzieży wskazują, że do 2035 r. liczba osób w wieku 5–19 lat z nadwagą lub otyłością ma wzrosnąć do ok. 750 mln, czyli do ok. 39% tej grupy wiekowej globalnie — to mniej więcej 2 na 5 dzieci i nastolatków. Problem ten dotyczy także polskich dzieci. Nadwagę (w tym otyłość) w Polsce odnotowano u 32% dzieci w wieku 8 lat. Ogółem, nadmierną masę ciała miało 36% chłopców i 29% dziewcząt. Pod względem nadmiernej masy ciała, wśród 33 badanych krajów, polscy chłopcy zajmują 6. miejsce, a dziewczęta 13. Szacuje się, że w Polsce każdego roku będzie przybywać 400 000 dzieci z nadwagą, a w tym 80 000 z otyłością, a w Europie każdego roku będzie przybywać 1,3 mln dzieci z nadwagą, a w tym 300 000 z otyłością.

Otyłość prowadzi do poważnych powikłań wpływających na oczekiwaną długość życia i zdrowie psychiczne. Uważa się, że epidemia otyłości może odwrócić trend spadku wskaźnika śmierci z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego prowadząc do skrócenia długości życia obecnej młodej generacji. Walka z otyłością wśród dzieci i młodzieży, ale w szczególności profilaktyka może je uchronić przed wieloma chorobami w okresie dorosłości.

dr hab. Dorota Zielińska, prof. SGGW – przejdź do profilu naukowca w Bazie Wiedzy SGGW (otwarcie w nowej karcie)Katedra Technologii Gastronomicznej i Higieny Żywności
Instytut Nauk o Żywieniu Człowieka SGGW