175 mld euro na badania i innowacje. Rekordowy budżet UE dla nauki
Komisja Europejska proponuje przeznaczenie 175 mld euro na wsparcie europejskiej nauki. To największy w historii budżet unijny przeznaczony na badania i innowacje. W rozmowach z przedstawicielami Komisji Europejskiej udział wzięła polska delegacja, w tym prof. dr hab. Michał Zasada, rektor SGGW.
Trwają prace nad kształtem kolejnej odsłony programu Horyzont Europa – największego w Unii Europejskiej instrumentu finansowania badań i innowacji. Propozycja budżetu w wysokości 175 mld euro została przedstawiona przez Komisję Europejską. Obecnie państwa członkowskie wypracowują wspólne stanowisko w Radzie UE, a pod koniec roku do negocjacji dołączy Parlament Europejski. W związku z negocjacjami polskie stanowisko w rozmowach z Piotrem Serafinem, komisarzem ds. budżetu oraz Ekateriną Zaharievą, komisarz ds. startupów, badań i innowacji, przedstawiła delegacja z udziałem: Marcina Kulaska, ministra nauki i szkolnictwa wyższego; Krystyny Szumilas, przewodniczącej sejmowej Komisji Edukacji i Nauki; Dariusza Wieczorka, zastępcy przewodniczącego komisji oraz prof. Bogumiły Kaniewskiej, przewodniczącej Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich.
Stabilne finansowanie i równe zasady
Przedstawiciele Polski podkreślili potrzebę zapewnienia stabilnego finansowania badań oraz bardziej przejrzystych zasad podziału środków. Wskazano na konieczność ograniczania różnic w poziomie wynagrodzeń naukowców uczestniczących w projektach finansowanych z programu Horyzont Europa. Zwrócono uwagę, że nierówności w finansowaniu utrudniają przyciąganie talentów i wpływają na konkurencyjność uczelni z państw o krótszym stażu w Unii Europejskiej. Delegacja zwróciła również uwagę na potrzebę zmniejszania luki naukowej i innowacyjnej wewnątrz UE oraz na wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw rozwijających innowacyjne rozwiązania.
Technologie podwójnego zastosowania i bezpieczeństwo
Istotnym elementem rozmów były technologie podwójnego zastosowania (dual-use), łączące potencjał cywilny i obronny. W kontekście aktualnych wyzwań geopolitycznych rozwój badań nad technologiami strategicznymi postrzegany jest jako element wzmacniania bezpieczeństwa Europy. Podkreślono znaczenie zachowania równowagi między cywilnym charakterem programu a możliwością finansowania badań wspierających bezpieczeństwo i odporność państw członkowskich, przy jednoczesnym poszanowaniu norm etycznych i wartości europejskich.
Udział Polski w programie Horyzont Europa
Polskie uczelnie i instytuty badawcze uczestniczą w programie Horyzont Europa. Środowisko akademickie wskazuje jednak na potrzebę zwiększenia udziału Polski w nowej perspektywie finansowej, tak aby odpowiadał on rzeczywistemu potencjałowi krajowej nauki i innowacji.
Rozmowy z przedstawicielami Komisji Europejskiej stanowią element szerszego dialogu dotyczącego przyszłości europejskiej przestrzeni badawczej. Dla uczelni, w tym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, kluczowe znaczenie ma zapewnienie długofalowej stabilności finansowania oraz równych zasad uczestnictwa w programach międzynarodowych.
