Czekolada – słodka historia i nauka

Historia czekolady

Czekolada wywodzi się z Ameryki Środkowej i Południowej, gdzie już ponad 3000 lat temu uprawiano kakaowiec (Theobroma cacao). Za pionierów wykorzystania kakao uważa się lud Olmeków, a później Majów i Azteków.

Majowie przygotowywali z ziaren kakaowca gorzki, pienisty napój zwany „xocolatl”, od którego pochodzi słowo „czekolada”. Dodawali do niego wodę, chili, wanilię i przyprawy. Napój ten był przeznaczony głównie dla elit oraz używany podczas ceremonii religijnych. Czekoladowy napój uważano za źródło siły i energii.

U Azteków ziarna kakao były tak cenne, że służyły jako środek płatniczy. Za określoną liczbę ziaren można było kupić żywność, ubrania czy narzędzia.

Po przybyciu Hiszpanów do Ameryki w XVI wieku kakao zostało przewiezione do Europy. Początkowo gorzki napój nie zdobył popularności, dlatego zaczęto dodawać do niego cukier, cynamon i inne przyprawy. Wkrótce stał się ulubionym napojem europejskiej arystokracji.

Od owocu do tabliczki

Czekolada powstaje z nasion kakaowca właściwego (Theobroma cacao). Proces produkcji rozpoczyna się od zbioru owoców przypominających duże, kolorowe strąki. W ich wnętrzu znajdują się ziarna otoczone słodkim miąższem. Po wydobyciu, nasiona poddawane są fermentacji, następnie suszeniu i prażeniu. To właśnie podczas tych etapów powstają charakterystyczne aromaty czekolady.

Po zmieleniu ziaren uzyskuje się masę kakaową, z której produkuje się różne rodzaje czekolady:

· gorzką – zawiera najwięcej kakao,

· mleczną – z dodatkiem mleka w proszku,

· białą – produkowaną z masła kakaowego, bez miazgi kakaowej.

Chemia ukryta w kostce czekolady

Jednym z najbardziej interesujących aspektów produkcji czekolady jest proces temperowania. Polega on na kontrolowanym podgrzewaniu i schładzaniu masy czekoladowej, aby kryształki tłuszczu kakaowego ułożyły się w odpowiednią strukturę.

Dzięki temu wysokiej jakości czekolada:

· ma piękny połysk,

· charakterystycznie „trzaska” przy łamaniu,

· nie topi się zbyt szybko w dłoni,

· zachowuje odpowiednią konsystencję.

Czekolada a zdrowie

Przez wiele lat czekolada miała opinię niezdrowego produktu. Współczesne badania pokazują jednak, że szczególnie czekolada gorzka może przynosić pewne korzyści zdrowotne.

Zawarte w kakao flawonoidy wspierają działanie układu krążenia, pomagając chronić naczynia krwionośne przed uszkodzeniami oksydacyjnymi. Niektóre badania sugerują również korzystny wpływ umiarkowanego spożycia gorzkiej czekolady na ciśnienie tętnicze oraz funkcje poznawcze.

Nie oznacza to jednak, że można jeść ją bez ograniczeń. Czekolada jest produktem kalorycznym i często zawiera znaczne ilości cukru oraz tłuszczu. Kluczem pozostaje umiar.

Dlaczego czekolada poprawia nastrój?

Wiele osób zauważa, że po zjedzeniu czekolady czują się lepiej. To nie tylko kwestia przyjemnego smaku. Kakao zawiera liczne związki biologicznie aktywne, między innymi:

· teobrominę, która działa pobudzająco,

· kofeinę – w niewielkich ilościach,

· flawonoidy, będące silnymi przeciwutleniaczami,

· związki wpływające na produkcję serotoniny, często nazywanej „hormonem szczęścia”.

Naukowcy podkreślają jednak, że poprawa samopoczucia wynika zarówno z działania substancji chemicznych, jak i z psychologicznej przyjemności związanej z jedzeniem ulubionego smakołyku.

Ciekawostki o czekoladzie

· Przeciętnie na świecie spożywa się miliony ton czekolady rocznie.

· Największym producentem ziaren kakao jest Wybrzeże Kości Słoniowej.

· Biała czekolada nie zawiera miazgi kakaowej, dlatego część ekspertów nie uważa jej za „prawdziwą” czekoladę.

· Kakaowiec jest rośliną bardzo wymagającą i zaczyna owocować dopiero po kilku latach wzrostu.

· Dla ludzi czekolada jest smakołykiem, ale dla psów i kotów może być niebezpieczna ze względu na zawartość teobrominy.