dla zdrowia ludzi i zwierząt
Inwazja pluskiew
Pluskwy to małe pasożyty, na które należy uważać zwłaszcza podczas podróży, szczególnie w hotelach i komunikacji miejskiej. Można je łatwo przenieść do domu w bagażu lub na ubraniach. Ich obecność powoduje swędzące ukąszenia i dyskomfort. Bardzo trudno jest się ich pozbyć. O pluskwach, inwazji i zapobieganiu im opowiedział dr Paweł Górski z Katedry Nauk Przedklinicznych Instytutu Medycyny Weterynaryjnej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.
Pluskwa
Pluskwa (rodzaj Cimex) jest owadem należącym do pluskwiaków (rząd Hemiptera), podrzędu pluskwiaków różnoskrzydłych (podrząd Heteroptera). Rodzina pluskwowatych (Cimicidae) liczy około 100 krwiopijnych gatunków, z których większość żyje w tropikach.
W Polsce stwierdzono 5 gatunków z rodzaju Cimex, z których najczęściej spotykana (i najczęściej atakująca ludzi) jest pluskwa domowa Cimex lectularius. Pozostałe gatunki zwykle atakują ptaki lub nietoperze, a ludzi zupełnie wyjątkowo.
Inwazja pluskiew
Od kilku/kilkunastu lat wyraźnie częściej zdarzają się inwazje pluskiew, zarówno w miastach, jak i we wsiach, praktycznie na całym świecie.
Oprócz pluskwy domowej, coraz częściej spotykana jest w siedzibach ludzi (także w Europie!) tropikalna pluskwa z gatunku Cimex hemipterus.
Przyczyna inwazji, sposób przenoszenia i eliminacja
Nie bardzo wiadomo, dlaczego dochodzi do inwazji. Prawdopodobnie kolejne populacje pluskiew uodparniają się na środki owadobójcze z różnych grup leków. Pluskwy najczęściej korzystają z biernego przenoszenia przez człowieka z jednego budynku do drugiego (z meblami, w walizkach), albo nawet z transportu publicznego (pociągi, statki, samoloty). Samodzielnie przemieszczają się na niewielkie dystanse, gdyż nie mają skrzydeł i nie są dobrymi biegaczami.
Problem z pozbyciem się pluskiew polega na tym, że po pierwsze: są już w większości odporne na używane najczęściej środki owadobójcze, a po drugie: są niebywale odporne na głód. Doświadczalnie stwierdzono, że mogą nie pobierać pokarmu nawet przez rok i opuszczenie mieszkania czy domu na kilka miesięcy nic nie da. Jest nadzieja w nowej generacji takich leków jak fluralaner czy spinosad, które podaje się doustnie zwierzętom domowym (psy, koty i inne), a lek zabija pluskwy, które napiją się krwi z leczonego tak zwierzęcia. Również niektóre zioła (np. tasznik) działają odstraszająco na pluskwy i pomagają w walce z nimi.
Czy są groźne dla ludzi?
Poza silnym świądem i odczynem w miejscu ukąszeń, możliwe są reakcje uczuleniowe osób wrażliwych na składniki śliny pluskiew.
W organizmach pluskiew znajdowano takie patogeny jak wirus zapalenia wątroby HBV, bakterie z rodzaju Rickettsia lub Coxiella, ale nie stwierdzono definitywnie, czy od pluskwy można się nimi zarazić. Opisane są też przypadki anemii u ludzi (zwłaszcza dzieci) żyjących w warunkach stałego narażenia na ataki tych owadów.
Zapobieganie
Pluskwy atakują nocą, więc osoba, która zamieszkała na stałe lub okresowo w danym lokalu, po pierwszym noclegu zorientuje się, że żyją w nim pluskwy.
Nie ma repelentów skutecznych w 100%. Można zdjąć z łóżek całą pościel i uprać w temperaturze ponad 60°C, a także sprawdzić wszystkie meble i zakamarki. Można zastosować systematyczny nadmuch wszystkich pomieszczeń i przestrzeni gorącym powietrzem (powyżej 65°C).
Pluskwy w ciągu dnia ukrywają się w różnych zakamarkach (w meblach, za obrazami, w pościeli) i najłatwiej przeszukać mieszkanie w nocy. Pluskwy wydzielają charakterystyczny zapach, po którym można je rozpoznać, jeśli są wątpliwości co to za owad.
dr Paweł Górski – przejdź do profilu naukowca w Bazie Wiedzy SGGW (otwarcie w nowej karcie)
Katedra Nauk Przedklinicznych
Instytut Medycyny Weterynaryjnej SGGW