Warzywnik w skrzyniach – podwyższone grządki

Miejsce na skrzynie 

Podwyższone grządki (skrzynie) umożliwiają ogrodnictwo w miejscach, gdzie uprawa roślin byłaby w innym przypadku niemożliwa lub bardzo trudna. To niewielkie obszary dobrej jakości podłoża, wyniesione ponad poziom gruntu, zazwyczaj obudowane sztywnym materiałem. W świecie ograniczonego czasu i przestrzeni, ogrody w pojemnikach mają coraz większy sens. 

Gdy w dostępnej przestrzeni dysponujemy ciężkimi, słabo przepuszczalnymi glebami lub przeciwnie – zbyt lekkimi (np. piaszczystymi), takie konstrukcje pozwalają korzeniom roślin rozwijać się prawidłowo i dobrze plonować. Poprawiają także drenaż gleby, umożliwiając jej szybsze wysychanie i nagrzewanie się wiosną.  

W przypadku uprawy warzyw najlepiej taką grządkę umieścić na płaskim terenie, w miejscu z dużą ilością słońca i blisko źródła wody. Jeśli rodzima gleba jest w dobrym stanie, nie jest zanieczyszczona i dobrze odprowadza wodę, można pozwolić sobie na płytszą grządkę, ponieważ rośliny, które mają głębsze korzenie, będą mogły wniknąć w nią na tyle głęboko, na ile będzie to potrzebne. Jeżeli gleba nie jest najlepszej jakości, korzystniejsze będzie odseparowanie się od niej np. warstwą tektury lub włókniny na dnie.  

Wybór obudowy 

Podwyższone grządki to konstrukcje, zazwyczaj zbudowane z drewna, betonu, stali lub wikliny, które wypełniane są podłożem do uprawy roślin. Ich szerokość, długość i wysokość mogą się różnić i zależą od wymiarów dostępnej przestrzeni. Konstrukcje mogą mieć różny kształt, choć najbardziej popularną formą jest wersja podłużna, szerokości ok. 120 cm i długości 2-4 m.  

Warto pamiętać także o odpowiedniej szerokości pomiędzy poszczególnymi grządkami, dla wygody użytkowania i nieskrępowanego dostępu do każdej z nich.  

Można zbudować drewnianą lub kamienną konstrukcję samodzielnie, lub kupić gotowe elementy do obudowy. 

Wypełnienie skrzyń 

Ramę (obudowę grządki) ustawiamy na ziemi, na dnie montujemy gęstą siatkę, żeby zabezpieczyć się przed nornicami i kretami lub grubą tekturę, a następnie układamy kolejne warstwy stanowiące wypełnienie grządki. 

Aby ograniczyć utratę wilgoci podłoża, wewnętrzne ściany grządki można wyłożyć folią lub czarną włókniną ogrodniczą. Warstwę na samym spodzie stanowią grube konary i gałęzie, kolejna to pocięte na mniejsze części gałęzie, liście drzew i krzewów, zrębki, elementy darni czy skoszona trawa, a następnie warstwa obornika bądź kompostu. 

Kompost jest wszechstronnym organicznym dodatkiem, który może zwiększać porowatość i poprawiać retencję wody oraz jej dostępność dla roślin, ma też znaczący potencjał zwiększenia plonów. Kompost wytwarza się w wyodrębnionym miejscu z niewykorzystanego, rozdrobnionego materiału roślinnego (liści, łodyg itp.), a także bioodpadów. Dla przyspieszenia rozkładu materii można wykorzystać dostępne w sprzedaży startery kompostowe.  

Ostatnią warstwą jest ziemia ogrodowa z dodatkiem kompostu lub specjalne podłoże do warzyw, które można zakupić w centrum ogrodniczym. 

Warzywnik 

Na przygotowanej grządce można bezpośrednio wysiać do podłoża nasiona rzodkiewki, marchwi, pietruszki, szpinaku czy kopru. W przypadku warzyw takich jak kapusta, sałata, pomidor, papryka i ogórek niezbędne jest przygotowanie wcześniej rozsady – małych, kilkulistkowych roślin, uzyskanych z wcześniejszego wysiewu nasion do skrzynek w kontrolowanych warunkach (np. w szklarni lub na parapecie).  

Pielęgnacja roślin warzywnych 

Pielęgnacja roślin nie odbiega od tradycyjnej uprawy, z wyjątkiem nawożenia – w przypadku podwyższonych grządek rośliny większość składników pobierają z dobrej jakości podłoża, więc rzadko trzeba je dodatkowo zasilać.  

Warzywa można nawadniać ręcznie lub za pomocą systemów kroplujących, w miarę wysychania wierzchniej warstwy. Warto jest zastosować ściółkowanie, czyli wykładanie powierzchni zagonu np. słomą, co ogranicza straty wilgotności, a ponadto zapewnia wyższą temperaturę w obrębie korzeni i chroni przed rozrostem chwastów. Wypełnienie z czasem osiada, więc w kolejnym sezonie należy uzupełnić grządkę warstwą świeżego kompostu lub podłoża do warzyw. 

Plusy i minusy warzywnika w skrzyniach 

Podstawową zaletą tego typu uprawy jest to, że od razu rośliny korzystają z najlepszego podłoża, a podłoże to klucz do sukcesu w uprawie. Słaba gleba lub brak miejsca na rośliny nie są już przeszkodą, by cieszyć się przyjemnościami ogrodnictwa.  

Dodatkowym atutem takiego rozwiązania jest łatwość pielęgnacji roślin. Ponieważ rośliny rosną powyżej poziomu ścieżek (mogą być wyniesione nawet do wysokości 80-90 cm), rzadziej trzeba się schylać do pielenia, podlewania i innych prac, co może być dużym ułatwieniem, szczególnie dla osób starszych. 

Ogrodnictwo na podwyższonych grządkach może wiązać się z większymi początkowymi kosztami niż w przypadku ogrodu w gruncie, ale korzyści utrzymują się przez długi czas. 

Po jednym sezonie, nie ma konieczności likwidowania zagonów, wystarczy wiosną uzupełnić grządkę warstwą świeżego kompostu lub podłoża do warzyw. 

dr inż. Małgorzata Mirgos  – przejdź do profilu naukowca w Bazie Wiedzy SGGW (otwarcie w nowej karcie)
Katedra Roślin Warzywnych i Leczniczych 
Instytut Nauk Ogrodniczych SGGW